WIEiK na XXXV Forum Ekonomicznym w Karpaczu: sześć paneli i premiera systemu, który chroni polskie pociągi 

Podczas gali kończącej pierwszy dzień Forum Ekonomicznego w Karpaczu minister infrastruktury Dariusz Klimczak, odbierając tytuł Człowieka Roku z rąk rektora Politechniki Krakowskiej, Prof. dr. hab. inż. Andrzeja Szaraty, mówił o ogromnym skoku modernizacyjnym polskiej kolei i o tym, jak ważne pozostaje bezpieczeństwo transportu. Następnego dnia Wydział Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej pokazał, jak ten skok wygląda w praktyce: zaprezentował RailGuard Sentinel, pierwszy polski system cyberochrony dla pociągów, tramwajów i metra. 

To był jeden z sześciu paneli eksperckich, w których w dniach 8-10 września wzięli udział przedstawiciele WIEiK podczas XXXV Forum Ekonomicznego. Wydarzenie, organizowane pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”, zgromadziło w tym roku ponad 6 tysięcy gości z całego świata. Politechnika Krakowska, jako partner akademicki Forum, zorganizowała ponad 30 paneli i rozmów w swojej strefie „Dual Use Technology” (sala 6.33, VI piętro Hotelu Gołębiewski), a eksperci WIEiK odpowiadali za tę część programu, która dotyczyła cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji, obronności i nowych technologii. 

W panelu „Pociąg w trybie Active Defense: inteligentny monitoring pojazdów szynowych on-board wobec nowej generacji cyberzagrożeń” przedstawiciele Wydziału zaprezentowali RailGuard Sentinel (RGS), opracowany w rekordowym czasie dziewięciu miesięcy wspólnie z PTS Public Transport Service Sp. z o.o. System monitoruje w czasie rzeczywistym pokładowe sieci IT/OT pojazdów szynowych, wykrywa cyberataki i podatności bez ingerencji w pracę systemów krytycznych dla bezpieczeństwa ruchu, odpowiadając na wymagania dyrektywy NIS2, Aktu o Cyberodporności oraz nowelizacji ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa. 

W prezentacji, poprowadzonej przez dr. hab. inż. Piotra Małkę, prof. PK z WIEiK, współtwórcę systemu, wzięli udział rektor PK prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata, dr inż. Andrzej Bartosiewicz również z WIEiK PK oraz przedstawiciele PTS: prezes zarządu Robert Karwasz i dyrektor techniczny Marcin Tomczak. 

Pierwsze wdrożenie systemu trwa już w Kolejach Małopolskich, kolejne zaplanowano w SKM Warszawa i POLREGIO. Europejska premiera RailGuard Sentinel odbędzie się pod koniec września podczas targów InnoTrans 2026 w Berlinie, największych na kontynencie targów branżowych w kolejnictwie. Wydarzenie odbiło się szerokim echem medialnym: o systemie pisały między innymi Radio Kraków, Gazeta Krakowska, Gazeta Wrocławska, LoveKrakow.pl, Strefa Biznesu, Raport Tramwajowy i Kurier Krakowski. Więcej o systemie w materiale Politechniki Krakowskiej: „Cyberstrażnik” na szynach.

WIEiK zabrał głos także w dyskusji o cyberbezpieczeństwie administracji publicznej. W panelu „ISAC dla jednostek samorządu terytorialnego: współdzielenie informacji, odporność cyfrowa i wspólna odpowiedź na cyberzagrożenia” rozmawiano o idei stworzenia modelu ISAC dla polskich samorządów, czyli mechanizmu wymiany informacji o zagrożeniach, podatnościach i incydentach. Dyskusja objęła potrzeby miast, gmin, powiatów i województw w zakresie współpracy operacyjnej, budowania odporności cyfrowej oraz relacji z zespołami CSIRT, a także bariery prawne, organizacyjne i finansowe wdrożenia takiego modelu. Moderował dr hab. inż. Piotr Małka, prof. PK, a udział wzięli Jarosław Bułka (ACK Cyfronet AGH), Bartosz Dominiak (Ministerstwo Cyfryzacji), Artur Gajowniczek (Urząd Miasta Milanówka) oraz Grzegorz Nowak (Centrum Cyberbezpieczeństwa i Danych Osobowych we Władysławowie).

 Wydział wypowiedział się też w debacie o przyszłości polskiej obronności. Panel „Szybciej niż przeciwnik – czy polska obronność jest gotowa na erę software-defined weapons?”, zorganizowany w Strefie AGH, dotyczył tempa technologicznej odpowiedzi na współczesnym polu walki: zdolności adaptacji systemów w cyklach tygodni, a nie lat. Ten rytm nadają dziś firmy technologiczne, bo drony i systemy antydronowe ewoluują z każdą iteracją oprogramowania, a wartość przenosi się z platform na software, dane i algorytmy. Dyskusja objęła też wymiar ekonomiczny: obrona jest trwała tylko wtedy, gdy koszt przechwycenia nie przewyższa kosztu zagrożenia, a klasyczne cykle pozyskiwania uzbrojenia nie nadążają za rytmem zmian technologicznych. Uczestnicy zastanawiali się, czy Polska jest gotowa na broń definiowaną programowo, jak budować skuteczną i tanią w eksploatacji obronę antydronową oraz jak skrócić drogę od innowacji do zdolności bojowej. Moderatorem był mgr inż. Maciej Gibas z WIEiK PK, a udział wzięli Piotr Dziuban (Perennial Autonomy), Michał Kamiński (wicemarszałek Senatu RP), Rafał Pikuła (Spider’s Web), Wioleta Tomczak (posłanka na Sejm RP) oraz Tadeusz Zieliński (prorektor ds. naukowych Akademii Sztuki Wojennej).

 W panelu „Cyfrowe społeczeństwo 2.0: jak sztuczna inteligencja zmienia nasze wybory, relacje i rzeczywistość?” rozmawiano o społecznych konsekwencjach powszechnego wykorzystania AI: zaufaniu do algorytmów, edukacji, rynkowi pracy oraz wyzwaniom regulacyjnym. Moderował dr inż. Zbigniew Pilch z WIEiK, a wśród panelistów ponownie wystąpił Maciej Gibas. W rozmowie wzięli również udział Iwona Brzózka-Złotnicka (Stowarzyszenie Cyfrowy Dialog), Ewa Kozień (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie), Łukasz Salwarowski (Stowarzyszenie MANKO, Głos Seniora) oraz Sławomir Soczyński (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie).

Wydział był reprezentowany również w panelu „Sektor półprzewodników w Unii Europejskiej – innowacje, kompetencje i wyzwania strategiczne”, poświęconym strategicznemu znaczeniu tej branży dla europejskiej gospodarki. Dyskusję moderowała prodziekan Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej dr hab. inż. Katarzyna Matras-Postołek, prof. PK, a wśród panelistów znaleźli się dziekan WIEiK dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK, prezes zarządu OmniChip Tomasz Pomorski oraz prof. Mateusz Śmietana z Politechniki Warszawskiej. 

Temat półprzewodników Wydział poruszył też przy innej okazji: w studiu telewizyjnym Polska Press, działającym na czas Forum, dziekan WIEiK dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK, wraz z dr hab. inż. Katarzyną Matras-Postołek, prof. PK, opowiedzieli o nowym kierunku studiów magisterskich „Półprzewodniki i systemy zintegrowane”, uruchamianym wspólnie przez WIEiK i Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej. Studia, prowadzone w języku angielskim od roku akademickiego 2027/2028, powstają we współpracy z tajwańskim Southern Taiwan University of Science and Technology w ramach projektu NAWA Katamaran. Studenci spędzą pierwszy rok w Krakowie, a drugi na Tajwanie, gdzie napiszą pracę magisterską i odbędą półroczne praktyki w firmach z branży półprzewodników, kończąc studia z podwójnym dyplomem obu uczelni. Cała rozmowa z dziekanami: „Polska nauka ma potencjał na wielkie biznesy. Musimy słuchać tego, czego potrzebuje przemysł”.

Ostatni z paneli z udziałem WIEiK, „Technologia, która zmienia oblicze rolnictwa, gospodarki i bezpieczeństwa”, dotyczył tego, jak rozwiązania wypracowane na potrzeby rolnictwa, transportu i gospodarki komunalnej mogą wspierać odporność infrastruktury oraz obronę cywilną. Moderatorem był dr hab. inż. Piotr Małka, prof. PK, a w dyskusji udział wzięli Andrzej Ciosk (Komenda Miejska PSP w Jeleniej Górze), Paweł Jędrejek (wójt gminy Jastków), Bogdan Kazimierczak (Wanicki Serwis Sp. z o.o.), Wojciech Kozak (Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie), Małgorzata Sikora (Zakład Wodociągów i Kanalizacji Skawina) oraz prof. Piotr Wróblewski (Wojskowa Akademia Techniczna).

Sześć paneli w trzy dni, obecność w strefie PK i poza nią, premiera systemu z realnym wdrożeniem i ogólnopolskim echem medialnym: to bilans, który potwierdza rosnącą rolę Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej w krajowej debacie o cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji i technologiach dual-use. Dziękujemy wszystkim przedstawicielom Wydziału za reprezentowanie Politechniki Krakowskiej na Forum.